Przedwczesny wytrysk: wrodzony czy nabyty? Geny i 4 typy
Badania i źródła, z których korzystaliśmy, są wymienione na końcu. Tekst nie był konsultowany z lekarzem. Zasady redakcyjne
„Zawsze tak miałem” czy „zaczęło się w pewnym momencie”? Od tego, kiedy problem się pojawił, zależy, jak na niego patrzeć i do kogo się zwrócić. Sprawdzamy w badaniach, ile w tym jest wrodzonego.
Przedwczesny wytrysk może być pierwotny, obecny od początku (z dużym udziałem czynników wrodzonych), albo wtórny, który pojawił się później (zwykle z przyczyn nabytych). W badaniach bliźniąt około 28% różnic między ludźmi wyjaśniały geny, a resztę doświadczenia i środowisko. Według jednego z badań wśród mężczyzn zgłaszających problem najczęstszy jest typ zmienny, występujący tylko czasem.
Spis treści
Wrodzony czy nabyty: co jest częstsze?
Odpowiedź brzmi: to zależy od człowieka. International Society for Sexual Medicine (ISSM) dzieli przedwczesny wytrysk na dwie postacie według tego, kiedy się zaczął.
- Pierwotny: od pierwszych doświadczeń seksualnych wytrysk prawie zawsze następuje po około 1 minucie. Uważa się, że wiąże się to z wrodzoną budową organizmu.
- Wtórny: po okresie bez problemów od pewnego momentu wytrysk następuje po około 3 minutach. Częściej stoją za nim przyczyny nabyte, np. zaburzenia erekcji, inne choroby lub stres.
Jedno z badań sprawdzało, która postać jest częstsza.
- Wyniki
- Pierwotny 2,3%, wtórny 3,9%, zmienny (tylko czasem) 8,5%, subiektywny (czas nie jest krótki, ale odbierany jako taki) 5,1%
- Ograniczenia
- Badanie przeprowadzono w Turcji; w innych krajach odsetki mogą być inne
Innymi słowy, wielu mężczyzn, którzy czują się „za szybcy”, nie ma wrodzonej postaci pierwotnej, tylko typ zależny od sytuacji.
Ile znaczą geny?
- Metoda
- Porównanie w ankiecie bliźniąt jednojajowych i dwujajowych pod względem czasu do wytrysku i poczucia kontroli
- Wyniki
- Około 28% różnic w skłonności do przedwczesnego wytrysku wyjaśniały czynniki genetyczne
- Ograniczenia
- Badanie ankietowe, bez diagnozy lekarskiej
Te 28% nie znaczą, że „jedna trzecia przypadków przedwczesnego wytrysku jest zapisana w genach”. Oznaczają, jaką część różnic między ludźmi da się wyjaśnić genetyką. Pozostałe około 70% przypisuje się doświadczeniom, środowisku i chwilowemu stanowi organizmu.
W Holandii badano też związek między wariantami genu związanego z serotoniną, neuroprzekaźnikiem w mózgu, a czasem do wytrysku. U 89 mężczyzn z postacią pierwotną czas różnił się w zależności od wariantu mniej więcej dwukrotnie (Janssen i wsp., 2009). Częstość tego wariantu nie różniła się jednak między mężczyznami z przedwczesnym wytryskiem i bez niego. O tym nie decyduje jeden gen.
Jak odróżnić 4 typy
Wybierz opis, który najbardziej do ciebie pasuje. To tylko wskazówka, nie diagnoza.
| Typ | Od kiedy | Typowa sytuacja |
|---|---|---|
| Pierwotny | Od pierwszych doświadczeń | Prawie zawsze wytrysk po około 1 minucie od penetracji, niezależnie od partnerki i sytuacji |
| Wtórny | Od pewnego momentu | Wcześniej nie było problemu; czasem dochodzą trudności z erekcją lub dolegliwości przy oddawaniu moczu |
| Zmienny | Czasami | Zdarza się po długiej przerwie, z nową partnerką albo przy zmęczeniu |
| Subiektywny | Bez reguły | Czas wynosi kilka minut lub więcej, a mimo to masz poczucie, że jesteś za szybki |
Typ zmienny uważa się za coś, co w pewnych sytuacjach może się przydarzyć każdemu. Przy typie subiektywnym czasem wystarczy poznać średnie czasy, żeby poczuć ulgę.
Gdy zaczęło się później: przyczyny do rozważenia
Postać wtórna może mieć inną przyczynę. Najczęściej wymienia się:
- Zaburzenia erekcji: pośpiech z obawy, że wzwód zaraz osłabnie. Jeśli martwi cię twardość erekcji, czasem lepiej najpierw zająć się tym problemem.
- Zapalenie prostaty: ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza.
- Choroby tarczycy: kołatanie serca, nadmierne pocenie się, spadek masy ciała.
- Stres i związek: gdy początek zbiega się ze zmianami w pracy lub w relacji.
Co można zrobić w zależności od typu
W postaci pierwotnej włoskie badanie wykazało, że po 12 tygodniach treningu mięśni dna miednicy 33 z 40 mężczyzn zgłosiło kontrolę nad wytryskiem (Pastore i wsp., 2014, bez grupy kontrolnej). Lekarz może zaproponować też leki.
W postaci wtórnej najpierw trzeba wyjaśnić przyczynę. Przy typie zmiennym i subiektywnym mogą pomóc ćwiczenia, np. metoda start-stop, i rozmowa z partnerką. Mięśnie dna miednicy możesz ćwiczyć z naszym bezpłatnym 1-minutowym timerem Kegla.
Kiedy iść do lekarza
Zgłoś się do urologa lub androloga, jeśli problem nagle się nasilił, jeśli masz też trudności z erekcją lub dolegliwości przy oddawaniu moczu albo jeśli dyskomfort się utrzymuje. To, czy postać jest pierwotna, czy wtórna, to jedna z pierwszych rzeczy, o które zapyta lekarz. Zanotuj, od kiedy i w jakich sytuacjach to się dzieje, a rozmowa będzie łatwiejsza.
Najczęstsze pytania
Czy przedwczesny wytrysk jest wrodzony?
To zależy. W postaci pierwotnej, obecnej od pierwszych doświadczeń, rolę przypisuje się budowie organizmu i genom. Postać wtórna, która pojawiła się po okresie bez problemów, częściej wiąże się z przyczynami nabytymi, takimi jak zaburzenia erekcji, zapalenie prostaty czy stres.
Czy przedwczesny wytrysk jest dziedziczny?
W badaniu 1196 fińskich bliźniąt płci męskiej (Jern i wsp., 2007) około 28% różnic między ludźmi w skłonności do szybkiego wytrysku dało się wyjaśnić czynnikami genetycznymi. Reszta wynika ze środowiska i doświadczeń. Nie oznacza to, że syn ojca z tym problemem na pewno też go będzie miał.
Ile jest rodzajów przedwczesnego wytrysku?
Definicje międzynarodowe opisują dwa: pierwotny i wtórny. Część autorów dodaje dwa kolejne: zmienny, gdy zdarza się tylko czasem, oraz subiektywny, gdy czas nie jest krótki, ale mężczyzna odbiera siebie jako zbyt szybkiego. W tureckim badaniu (Serefoglu i wsp., 2011) wśród mężczyzn zgłaszających ten problem najczęstszy był typ zmienny.
Czy z przedwczesnym wytryskiem można coś zrobić samemu?
Badano m.in. trening mięśni dna miednicy, wysiłek aerobowy, taki jak bieganie, oraz techniki behawioralne, np. metodę start-stop. Badania są w większości małe, a wyniki różnią się między mężczyznami. Jeśli problem się utrzymuje albo pojawił się nagle, zgłoś się do urologa lub androloga; lekarz może omówić też leki i terapię seksuologiczną.
Źródła
- Serefoglu EC, et al. An evidence-based unified definition of lifelong and acquired premature ejaculation: report of the second International Society for Sexual Medicine Ad Hoc Committee for the Definition of Premature Ejaculation. J Sex Med. 2014;11(6):1423-1441. repub.eur.nl/pub/74335
- Jern P, et al. Premature and delayed ejaculation: genetic and environmental effects in a population-based sample of Finnish twins. J Sex Med. 2007;4(6):1739-1749. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17888070/
- Janssen PKC, et al. Serotonin transporter promoter region (5-HTTLPR) polymorphism is associated with the intravaginal ejaculation latency time in Dutch men with lifelong premature ejaculation. J Sex Med. 2009;6(1):276-284. cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/serotonin-trans
- Serefoglu EC, et al. Prevalence of the complaint of ejaculating prematurely and the four premature ejaculation syndromes: results from the Turkish Society of Andrology Sexual Health Survey. J Sex Med. 2011;8(2):540-548. academic.oup.com/jsm/article/8/2/540/6844383
- Pastore AL, et al. Pelvic floor muscle rehabilitation for patients with lifelong premature ejaculation: a novel therapeutic approach. Ther Adv Urol. 2014;6(3):83-88. doaj.org/article/aea4980b10dd4dd791f1f3168656deb5