Is vroegtijdige zaadlozing erfelijk? Levenslang of verworven, en de 4 vormen
De onderzoeken en bronnen die we gebruikten, staan onderaan. Niet gecontroleerd door een arts. Redactioneel beleid
Is het altijd al zo geweest, of begon het op een bepaald moment? Wanneer het begon, bepaalt hoe je ernaar kijkt en met wie je erover praat. Dit zegt onderzoek over hoeveel ervan aangeboren is.
Er zijn twee hoofdvormen van vroegtijdige zaadlozing: levenslang, al vanaf het begin en vooral een kwestie van aanleg, en verworven, later ontstaan en meestal met een latere oorzaak. Een tweelingonderzoek vond dat genen ongeveer 28% van de verschillen tussen mannen verklaren; de rest komt van ervaring en omgeving. In een groot onderzoek was de meest voorkomende vorm bij mannen die zeiden te snel klaar te komen de variabele vorm, die alleen af en toe optreedt.
Inhoud
Aangeboren of verworven: wat komt vaker voor?
Het eerlijke antwoord: dat verschilt per man. De International Society for Sexual Medicine (ISSM) verdeelt vroegtijdige zaadlozing in twee vormen, naar het moment waarop het begon:
- Levenslang: sinds je eerste seksuele ervaringen kom je bijna altijd binnen ongeveer een minuut klaar. Je aanleg speelt waarschijnlijk mee.
- Verworven: eerst ging het prima, maar op een bepaald moment kwam je binnen ongeveer 3 minuten klaar. Dit hangt vaker samen met iets wat later kwam, zoals erectieproblemen, een ziekte of stress.
Eén onderzoek keek hoe vaak elke vorm echt voorkomt.
- Resultaat
- Levenslang 2,3%, verworven 3,9%, variabel (alleen af en toe) 8,5%, subjectief (tijd niet kort, wel last) 5,1%
- Beperking
- Een onderzoek in Turkije; de cijfers gelden niet per se voor mannen elders
Veel mannen die zich ‘te snel’ voelen, hebben dus niet de aangeboren, levenslange vorm. Hun timing hangt af van de situatie.
Hoeveel doen genen ertoe?
- Methode
- Vergeleek eeneiige en twee-eiige tweelingen op vragenlijstantwoorden over de tijd tot de zaadlozing en het gevoel van controle
- Resultaat
- Ongeveer 28% van de verschillen tussen mannen in de neiging tot vroegtijdige zaadlozing kon door genen worden verklaard
- Beperking
- Vragenlijstantwoorden, geen diagnose door een arts
Ongeveer 28% betekent niet dat ‘30% van de vroegtijdige zaadlozing erfelijk is’. Het betekent dat ongeveer dat deel van de verschillen tussen mannen door genen te verklaren is. De overige 70% of zo komt door ervaring, omgeving en hoe je lichaam er op dat moment voor staat.
Een Nederlands onderzoek keek naar een gen dat te maken heeft met serotonine, een boodschapperstof in de hersenen. Bij 89 mannen met levenslange vroegtijdige zaadlozing verschilde de tijd tot de zaadlozing ongeveer een factor twee, afhankelijk van welke variant van het gen ze hadden (Janssen e.a., 2009). Maar mannen met en zonder klachten hadden de varianten in vergelijkbare verhoudingen. Er is niet één gen dat bepaalt of je het krijgt.
Zo herken je de 4 vormen
Kijk welke rij het meest op jou lijkt. Het is een grove leidraad, geen diagnose.
| Vorm | Sinds wanneer | Typische situatie |
|---|---|---|
| Levenslang | Je eerste seksuele ervaringen | Bijna altijd ongeveer een minuut na het binnengaan, met elke partner en in elke situatie |
| Verworven | Vanaf een bepaald moment | Eerst ging het goed. Soms samen met minder stevige erecties of klachten bij het plassen |
| Variabel | Af en toe | Sneller na een lange pauze, met een nieuwe partner of als je moe bent |
| Subjectief | Geen duidelijk begin | Duurt enkele minuten of langer, maar je voelt je snel en het zit je dwars |
De variabele vorm kan waarschijnlijk elke man overkomen, afhankelijk van de situatie. Bij de subjectieve vorm voelen sommige mannen zich al beter als ze weten dat de mediane tijd in een stopwatchonderzoek in vijf landen 5,4 minuten was, met heel grote verschillen.
Mogelijke oorzaken als het later begon
Achter verworven vroegtijdige zaadlozing kan een andere oorzaak zitten. Deze worden het vaakst genoemd:
- Erectieproblemen: je haast om klaar te komen ‘voordat hij slap wordt’. Twijfel je over de stevigheid van je erecties, dan is het misschien zinvol om eerst daarover te praten.
- Prostaatontsteking: pijn of een branderig gevoel bij het plassen, of het gevoel dat je blaas niet helemaal leeg is.
- Schildklieraandoening: hartkloppingen, snel zweten, afvallen.
- Stress en relatie: als de verandering samenvalt met veranderingen op je werk of met je partner.
Wat je kunt doen, per vorm
Bij levenslange vroegtijdige zaadlozing meldde een Italiaans onderzoek dat 33 van de 40 mannen de zaadlozing konden beheersen na 12 weken bekkenbodemtraining (Pastore e.a., 2014; er was geen vergelijkingsgroep). Een arts kan ook opties zoals tabletten met je bespreken.
Bij de verworven vorm staat het vinden van de onderliggende oorzaak voorop. Bij de variabele en subjectieve vorm hebben sommige mannen baat bij het oefenen van de start-stopmethode en een gesprek met hun partner.
Met de gratis kegeltimer van 1 minuut kun je de spieren die bij het beheersen van de zaadlozing betrokken zijn meteen oefenen.
Wanneer naar de huisarts
Ga naar je huisarts of een uroloog als het op een bepaald moment ineens sneller ging, als je ook erectieproblemen of klachten bij het plassen hebt, of als het je blijft dwarszitten. Of het levenslang of verworven is, is een van de eerste dingen die een arts wil weten. Het helpt dus om op te schrijven wanneer het begon en in welke situaties het gebeurt.
Veelgestelde vragen
Is vroegtijdige zaadlozing aangeboren?
Dat hangt ervan af. Bij levenslange vroegtijdige zaadlozing, die er al sinds je eerste seksuele ervaringen is, spelen waarschijnlijk aanleg en genen mee. Verworven vroegtijdige zaadlozing, die na een periode zonder problemen begon, hangt vaker samen met iets wat later kwam, zoals erectieproblemen, een prostaatontsteking of stress.
Is vroegtijdige zaadlozing erfelijk?
Een onderzoek bij 1.196 Finse mannelijke tweelingen (Jern e.a., 2007) meldde dat genen ongeveer 28% van de verschillen tussen mannen in de neiging tot vroegtijdige zaadlozing konden verklaren. De rest kwam van omgeving en ervaring. Dat je vader het had, betekent dus niet dat jij het ook krijgt.
Hoeveel vormen van vroegtijdige zaadlozing zijn er?
De internationale definitie kent er twee: levenslang en verworven. Sommige onderzoekers voegen er twee aan toe: variabele vroegtijdige zaadlozing, die alleen af en toe voorkomt, en subjectieve, waarbij de tijd niet kort is maar je het wel zo ervaart en er last van hebt. In een Turks onderzoek (Serefoglu e.a., 2011) was de variabele vorm het meest voorkomend bij mannen die zeiden te snel klaar te komen.
Kan ik zelf iets doen aan vroegtijdige zaadlozing?
Onderzochte zelfhulpmethoden zijn onder meer bekkenbodemtraining, duursport zoals hardlopen en de start-stopmethode. De onderzoeken zijn klein en de resultaten verschillen per man. Blijft het je dwarszitten, of begon het plotseling, praat er dan over met je huisarts of een uroloog.
Bronnen
- Serefoglu EC, et al. An evidence-based unified definition of lifelong and acquired premature ejaculation: report of the second International Society for Sexual Medicine Ad Hoc Committee for the Definition of Premature Ejaculation. J Sex Med. 2014;11(6):1423-1441. repub.eur.nl/pub/74335
- Jern P, et al. Premature and delayed ejaculation: genetic and environmental effects in a population-based sample of Finnish twins. J Sex Med. 2007;4(6):1739-1749. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17888070/
- Janssen PKC, et al. Serotonin transporter promoter region (5-HTTLPR) polymorphism is associated with the intravaginal ejaculation latency time in Dutch men with lifelong premature ejaculation. J Sex Med. 2009;6(1):276-284. cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/serotonin-trans
- Serefoglu EC, et al. Prevalence of the complaint of ejaculating prematurely and the four premature ejaculation syndromes: results from the Turkish Society of Andrology Sexual Health Survey. J Sex Med. 2011;8(2):540-548. academic.oup.com/jsm/article/8/2/540/6844383
- Pastore AL, et al. Pelvic floor muscle rehabilitation for patients with lifelong premature ejaculation: a novel therapeutic approach. Ther Adv Urol. 2014;6(3):83-88. doaj.org/article/aea4980b10dd4dd791f1f3168656deb5