အမျိုးသားများတွင် ဗီတာမင် D ချို့တဲ့ခြင်း- နေရောင်ရှိလျက် ဘာကြောင့် နည်းပြီး ဘာစားသင့်သလဲ

မာတိကာ

1. ဗီတာမင် D ဘာလုပ်သလဲ
2. အမျိုးသားများ မည်မျှ လိုပြီး မည်မျှ ရနေသလဲ
3. အမှန်တကယ် မည်မျှ နည်းနေသလဲ
4. နေရောင်ရှိလျက် ဘာကြောင့် နည်းနိုင်သလဲ
5. နေရောင် မည်မျှ လုံလောက်သလဲ
6. testosterone နှင့် ED ဆိုင်ရာ သုတေသန
7. ဗီတာမင် D ပါသော အစားအစာများ
8. ဖြည့်စွက်စာ သုံးလျှင် အမြင့်ဆုံး ကန့်သတ်ချက်ကို သတိပြုပါ
9. နေ့စဉ် စားသောက်မှုကို ပြန်ကြည့်ချင်လျှင်
10. ဆရာဝန်ပြသင့်သည့်အချိန်
11. မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
12. ကိုးကားချက်များ
13. ဆက်ဖတ်ရန်

ဗီတာမင် D ဘာလုပ်သလဲ

ဗီတာမင် D သည် အူမှ ကယ်လ်ဆီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်ကို စုပ်ယူရန် ကူညီပြီး သွေးထဲ ကယ်လ်ဆီယမ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းသည်။ အရိုးနှင့် သွားအတွက် လိုအပ်ပြီး အာရုံကြောနှင့် ကြွက်သား လုပ်ဆောင်ချက်တွင်လည်း ပါဝင်သည်။

အခြား ဗီတာမင်များကဲ့သို့ အစားအစာမှသာ မဟုတ်ဘဲ နေရောင်ထဲရှိ UVB ဖြင့် အရေပြားက ထုတ်လုပ်သည်။ ကာလရှည် ချို့တဲ့လျှင် လူကြီးများတွင် အရိုးပျော့ခြင်း (osteomalacia) ဖြစ်နိုင်ပြီး အသက်ကြီးလာသည်နှင့် အရိုးပွရောဂါ၊ အရိုးကျိုးနိုင်ခြေကို အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

အမျိုးသားများ မည်မျှ လိုပြီး မည်မျှ ရနေသလဲ

NIH Office of Dietary Supplements၊ ပျမ်းမျှ စားသုံးမှုမှာ အမေရိကန် အမျိုးသား စစ်တမ်း (NHANES 2015–2016) မှ။ 1 µg = 40 IU။

ငါးနှင့် ကြက်ဥမှလွဲ၍ ဗီတာမင် D ပါသော အစားအစာ အလွန်နည်းသည်။ ငါးစားသော အမေရိကန် အမျိုးသားများပင် အစားအစာမှ အကြံပြုပမာဏ၏ သုံးပုံတစ်ပုံသာ ရကြသည်။ ထို့ကြောင့် နေရောင်က အရေးကြီးသည်။

အမှန်တကယ် မည်မျှ နည်းနေသလဲ

စားသုံးမှုမှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ဖြစ်ပြီး နေရောင်ပါ ပေါင်းသော အခြေအနေကို သွေးထဲ 25(OH)D က ပြသည်။ မြန်မာ အမျိုးသားများအတွက် ယုံကြည်ရသော အမျိုးသား တိုင်းတာချက်ကို ဤနေရာတွင် မကိုးကားထားပါ။ မြို့ပြ နေထိုင်မှု၏ သက်ရောက်မှုကို နားလည်ရန် တိုကျိုမှ ဥပမာ လေ့လာမှု-

နေရောင်ရှိလျက် ဘာကြောင့် နည်းနိုင်သလဲ

• အိမ်တွင်း အလုပ်- ဗီတာမင် D ထုတ်ပေးသော UVB သည် မှန်ကို မဖြတ်နိုင်ပါ။ ရုံး၊ ဆိုင်၊ စက်ရုံ၊ ကား- ခရီးသွားချိန်မှလွဲ၍ တစ်နေကုန် အတွင်းတွင် ရှိလျှင် အလွန်နည်းသည်သာ ထုတ်နိုင်သည်။
• အပူရှောင်ခြင်း- နွေရာသီ နေ့လယ် အပူကို ရှောင်၍ ထီးဆောင်းခြင်း၊ အရိပ်ထဲ နေခြင်းက သဘာဝကျသော်လည်း နံနက်စောစော၊ ညနေပိုင်း နေရောင်တွင် UVB နည်းသည်။
• မိုးရာသီ- NIH ODS အရ ရာသီ၊ အချိန်၊ တိမ်နှင့် မီးခိုးမြူတို့က အရေပြားသို့ ရောက်သော UV ကို ပြောင်းလဲစေသည်။ မေမှ အောက်တိုဘာ မိုးတိမ်ထူသော ရက်များတွင် လျော့သည်။
• အသားအရောင်နှင့် အဝတ်အစား- အသားညိုသော အရေပြား၏ melanin သည် ဗီတာမင် D ထုတ်နိုင်စွမ်းကို လျော့စေကြောင်း NIH ODS က ဖော်ပြသဖြင့် အသားဖြူသူထက် အချိန်ပိုလိုသည်။ ကိုယ်ကို ဖုံးသော အဝတ်နှင့် နေကာခရင်မ်လည်း လျော့စေသည်။
• ငါး နည်းခြင်း- မြန်မာ ဟင်းလျာတွင် ငါးပါသော်လည်း ဆီပါသော ပင်လယ်ငါး အမြဲ မစားလျှင် အသား၊ ထမင်း၊ ဟင်းရွက်မှ မရသလောက် ဖြစ်သည်။

နေရောင် မည်မျှ လုံလောက်သလဲ

ဂျပန် National Institute for Environmental Studies က မျက်နှာနှင့် လက်ဖမိုး နှစ်ဖက် (600 cm² ခန့်) ကို ကြည်လင်သော နေ့လယ် နေရောင်တွင် ထား၍ ဗီတာမင် D 5.5 µg ထုတ်ရန် ကြာချိန်ကို ခန့်မှန်းခဲ့သည်-

Miyauchi နှင့်အဖွဲ့ 2013။ အသားဖြူသော ဂျပန်လူမျိုးများအတွက် ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး အစားအစာမှ ဗီတာမင် D မရဟု တွက်ထားသည်။ Tsukuba တွင် ဒီဇင်ဘာ နံနက် 9 နာရီ၌ 106 မိနစ် ခန့်၊ နေ့လယ် 3 နာရီ၌ 271 မိနစ် ခန့် ကြာသည်။

ရန်ကုန် (17°N)၊ မန္တလေး (22°N) တို့သည် အီကွေတာနှင့် ပိုနီးသဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နေရောင် ပြင်းပြီး ဆောင်းရာသီတွင်ပင် Tsukuba ဒီဇင်ဘာထက် ကောင်းမည်။ မြစ်ကြီးနား (25°N) ကဲ့သို့ မြောက်ပိုင်းတွင် ဆောင်းနေရောင် ပိုအားနည်းသည်။ ဤကြာချိန်များမှာ အသားဖြူသူအတွက် ဖြစ်ပြီး နံနက်စောစော သို့မဟုတ် ညနေပိုင်းတွင် အဆများစွာ ကြာသည်။ လက်တွေ့တွင်- နံနက် 10 နာရီမှ နေ့လယ် 3 နာရီကြား မျက်နှာနှင့် လက်မောင်းကို မိနစ်အနည်းငယ် နေရောင် တိုက်ရိုက်ထိစေခြင်း (အရေပြား မလောင်စေဘဲ) က အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။

testosterone နှင့် ED ဆိုင်ရာ သုတေသန

ဗီတာမင် D နှင့် testosterone၊ လိင်တံတောင်ခြင်း ဆက်စပ်မှုကို လေ့လာထားသော်လည်း သိရှိထားသည်မှာ အကန့်အသတ်ရှိသေးသည်။

testosterone နှင့် ပတ်သက်၍ ဖြည့်စွက်စာ လေ့လာမှုများ မတူကြပါ-

• မြင့်တက်- ဂျာမနီ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ လေ့လာမှုတွင် ပါဝင်သော ဗီတာမင် D နည်းသည့် အမျိုးသား 54 ဦး (Pilz နှင့်အဖွဲ့ 2011) တွင် တစ်နှစ်လုံး တစ်နေ့ 83 µg (3,332 IU) သောက်သူများ၏ စုစုပေါင်း testosterone အနည်းငယ် မြင့်တက်ခဲ့သည်။ လေ့လာမှု အသေးစား ဖြစ်သည်။
• ကွာခြားမှု မရှိ- testosterone အနည်းငယ်နိမ့်သော ကျန်းမာသည့် အမျိုးသား 100 ဦး (Lerchbaum နှင့်အဖွဲ့ 2019) ကို 12 ပတ် တစ်ပတ် 500 µg (20,000 IU) ပေးသော်လည်း ကွာခြားမှု မရှိပါ။
• ပေါင်းခြုံ- လေ့လာမှု 8 ခု၏ 2019 သုံးသပ်ချက်တွင် စုစုပေါင်း testosterone ထင်ရှားစွာ မကွာပါ။

နည်းနေသော ပမာဏကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်အောင် လုပ်ခြင်းမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော်လည်း ဗီတာမင် D သောက်လျှင် testosterone မြင့်မည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ အသေးစိတ်ကို testosterone ကို သဘာဝနည်းဖြင့် မြှင့်တင်ခြင်း တွင် ဖတ်ပါ။

ဗီတာမင် D ပါသော အစားအစာများ

အဓိက သဘာဝ ရင်းမြစ်များမှာ ဆီပါသော ငါးနှင့် ကြက်ဥ ဖြစ်သည်။ ပမာဏများမှာ NIH Office of Dietary Supplements မှ ဖြစ်သည်။

• ဆီပါသော ပင်လယ်ငါး- mackerel၊ tuna ကဲ့သို့ ငါးများ ကောင်းသော ရင်းမြစ် ဖြစ်ပြီး ပမာဏမှာ ငါးအမျိုးအစားနှင့် ချက်ပုံအလိုက် ကွာသည်။ tuna (light) သေတ္တာ 85 g- 1.0 µg ခန့်။
• ချောင်းငါး၊ မြစ်ငါး- မုန့်ဟင်းခါး၊ ငါးဟင်းများတွင် အသုံးများသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဗီတာမင် D ပမာဏကို NIH စာရင်းတွင် မဖော်ပြပါ။
• Salmon၊ trout- 85 g လျှင် 14 မှ 16 µg ခန့်ဖြင့် အကြံပြုပမာဏနှင့် နီးသော်လည်း မြန်မာပြည်တွင် ဈေးကြီးပြီး ရှားသည်။
• မှို- UV အလင်းပေးထားသော မှိုတွင် ခွက်တစ်ဝက်လျှင် 9.2 µg ခန့် ရှိပြီး သာမန်မှိုတွင် အလွန်နည်းသည်။

တစ်ပတ်လျှင် ငါးဟင်း နှစ်သုံးကြိမ်၊ နေ့စဉ် ကြက်ဥ တစ်လုံးနှင့် နေရောင် အနည်းငယ်သည် လက်တွေ့ကျသော နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ ငါးသေတ္တာနှင့် ငါးပိတွင် ဆားများသဖြင့် သွေးတိုးရှိသူ သတိပြုပါ။ အမျိုးသားများ လိုတတ်သော အခြား အာဟာရဓာတ်များကို မြန်မာ အမျိုးသားများ လိုနေသော အာဟာရဓာတ်များ တွင် ဖတ်ပါ။

ဖြည့်စွက်စာ သုံးလျှင် အမြင့်ဆုံး ကန့်သတ်ချက်ကို သတိပြုပါ

ငါး ခဏခဏ မစားသူ သို့မဟုတ် တစ်နေကုန် အတွင်းတွင် နေသူများအတွက် ဖြည့်စွက်စာက နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တံဆိပ်တွင် IU ဖြင့် ရေးနိုင်သည်- 1 µg = 40 IU။ တစ်လုံးစီ၏ ပမာဏ အလွန်ကွာသဖြင့် တံဆိပ်ကို ဖတ်ပါ။

သတိပြုရမည်မှာ အလွန်အကျွံ သောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူကြီး အမြင့်ဆုံး ကန့်သတ်ချက်မှာ တစ်နေ့ 100 µg (4,000 IU)။ များလွန်းလျှင် သွေးထဲ ကယ်လ်ဆီယမ် မြင့်ကာ (hypercalcemia) ပျို့အန်ခြင်း၊ အစားမဝင်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးများခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထုတ်ကုန်များစွာ ပေါင်းသောက်လျှင် မသိဘဲ ကျော်နိုင်သည်။

• ဗီတာမင်ပေါင်းစုံနှင့် ဗီတာမင် D သီးသန့်ကို တစ်ပြိုင်နက် မသောက်မိစေရန် စစ်ပါ။
• ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိလျှင် သို့မဟုတ် ဆေးသောက်နေလျှင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူကို ဦးစွာ မေးပါ။

နေ့စဉ် စားသောက်မှုကို ပြန်ကြည့်ချင်လျှင်

ငါးစားသောနေ့နှင့် မစားသောနေ့ ဗီတာမင် D အလွန်ကွာသဖြင့် တစ်ရက်ဖြင့် ဘာမှ မပြောနိုင်ပါ။ တစ်ပတ်နှစ်ပတ်စာ အစားအစာကို ပြန်ကြည့်လျှင် ငါးနှင့် ကြက်ဥ မည်မျှ မကြာခဏ ပါသလဲ သိရမည်။

ဓာတ်ပုံမှ ခန့်မှန်းချက်များမှာ အကြမ်းဖျင်းသာ ဖြစ်ပြီး တိကျသော ပမာဏ မဟုတ်ကာ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို မပြောပါ။

ဆရာဝန်ပြသင့်သည့်အချိန်

ဖြည့်စွက်စာ ပမာဏကို ကိုယ်တိုင် မတိုးဘဲ အောက်ပါတို့ ရှိလျှင် ဆရာဝန်ပြပါ-

• အရိုး သို့မဟုတ် ခါးနာခြင်း မပျောက်ခြင်း၊ အနည်းငယ် လဲရုံဖြင့် အရိုးကျိုးခြင်း- အရိုးပွရောဂါ စစ်ဆေးနိုင်သည်။
• ဖြည့်စွက်စာ သောက်နေစဉ် ပျို့အန်ခြင်း၊ အစားမဝင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးများခြင်း ဆက်ရှိခြင်း- ပမာဏ များနေနိုင်သည်။ ရပ်ပြီး ဆရာဝန်ပြပါ။
• လိင်တံတောင်ခြင်း ရုတ်တရက် ခက်လာခြင်း သို့မဟုတ် လိင်စိတ်နည်းခြင်းနှင့် အားအင်ကုန်ခြင်း ဆက်ရှိခြင်း- ဆီးလမ်းကြောင်းအထူးကုဆရာဝန် သို့မဟုတ် မိမိ ဆရာဝန်ကို ပြပါ။ ED သည် ဆီးချို၊ သွေးတိုး သို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါ လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပြီး testosterone ကိုလည်း စစ်နိုင်သည်။
• ဆီးတွင် သွေးပါခြင်း၊ ဆီးသွားလျှင် နာခြင်း၊ အဖျားရှိခြင်း- အာဟာရမှလွဲ၍ အခြား အကြောင်းရင်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် မကြာမီ ဆရာဝန်ပြပါ။

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

ကိုးကားချက်များ

1. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D: Fact Sheet for Health Professionals. အင်္ဂလိပ်ဘာသာ။ ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
2. National Institute for Environmental Studies (ဂျပန်)။ ခန္ဓာကိုယ်လိုအပ်သော ဗီတာမင် D ထုတ်ရန် နေရောင်ခံချိန် ခန့်မှန်းချက် (Miyauchi M, et al. J Nutr Sci Vitaminol. 2013;59:257-263)။ ဂျပန်ဘာသာ။ cger.nies.go.jp/ja/about/results/2013/13030.html
3. Miyamoto H, et al. Determination of a Serum 25-Hydroxyvitamin D Reference Ranges in Japanese Adults Using Fully Automated Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry. J Nutr. 2023;153(4):1253-1264. pesquisa.bvsalud.org/sms/resource/pt/mdl-36806449
4. Crafa A, et al. Is There an Association Between Vitamin D Deficiency and Erectile Dysfunction? A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020;12(5):1411. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7284343/
5. Wei Y, Chen P, Chen Q, Zhu H. Serum vitamin D levels and erectile dysfunction: A systematic review and meta-analysis. Andrologia. 2019;51(3):e13211. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30523636/
6. Pilz S, et al. Effect of vitamin D supplementation on testosterone levels in men. Horm Metab Res. 2011;43(3):223-225 (CATIE အကျဉ်းချုပ်)။ catie.ca/treatmentupdate-185/can-vitamin-d-increase-testoste
7. Lerchbaum E, et al. Effects of vitamin D supplementation on androgens in men with low testosterone levels: a randomized controlled trial. Eur J Nutr. 2019. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30460609/
8. The effect of vitamin D supplementation on the androgenic profile in men: a systematic review and meta-analysis of clinical trials. Andrologia. 2019;51(9):e13343. pesquisa.bvsalud.org/ses/resource/pt/mdl-31332821

ဆက်ဖတ်ရန်

• testosterone ကို သဘာဝနည်းဖြင့် မြှင့်တင်ခြင်းအိပ်စက်မှု၊ ကိုယ်အလေးချိန်၊ လေ့ကျင့်ခန်းနှင့် ဖြည့်စွက်စာ
• အမျိုးသားများတွင် မဂ္ဂနီဆီယမ် ချို့တဲ့ခြင်းဘာကြောင့် နည်းပြီး ဘာစားသင့်သလဲ
• မြန်မာ အမျိုးသားများ လိုနေသော အာဟာရဓာတ်များကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်