Welke voedingsstoffen Nederlandse mannen missen: Nederland vergeleken met de wereld
De onderzoeken en bronnen die we gebruikten, staan onderaan. Redactioneel beleid
Elk eetpatroon laat zijn eigen gaten. Een wereldwijde studie uit 2024 schatte per land hoeveel mannen via alleen hun eten te weinig binnenkrijgen van 15 vitamines en mineralen. Waar Nederlandse mannen staan, hoe dat zich verhoudt tot de buurlanden en de rest van de wereld, en wat je kunt eten.
Modelschattingen uit een wereldwijde studie uit 2024 (Passarelli e.a., Lancet Global Health) zetten ijzer, vitamine C en vitamine E bovenaan de tekorten van Nederlandse mannen, al is het ijzercijfer voor mannen een zwak signaal. Buurland Duitsland heeft foliumzuur bovenaan, Japan vitamine B6, en calcium en magnesium kwamen in Nederland juist tot de laagste tekorten van de 70 landen die we bekeken. Binnen hetzelfde land en dezelfde leeftijdsgroep vergeleken, kwamen mannen vaker tekort dan de rest van de bevolking bij magnesium, zink, vitamine C, A en B6, thiamine en niacine. Dit zijn schattingen op basis van alleen voeding; lees ze als volgorde, niet als exacte percentages.
Inhoud
- Nederlandse mannen: waar het model gaten ziet
- Japan als controle: wat een nationale peiling mat
- Jongere mannen kwamen in de Japanse peiling vaker tekort
- Hoe landen zich tot elkaar verhouden
- Voedingsstoffen waar mannen vaker tekortkomen
- Lees de cijfers met beleid
- Waarom het moderne eetpatroon tekortschiet
- Wat je kunt eten
- Als je je dagelijkse maaltijden wilt checken
- Wanneer naar de huisarts
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
- Lees verder
Nederlandse mannen: waar het model gaten ziet
- Methode
- Schatte per land de spreiding van de inname op basis van voedingsgegevens uit 2018, en daarna het aandeel mensen onder internationale behoeftenormen. Voor veel landen is de vorm van die spreiding geleend van een vergelijkbaar land
- Uitkomst
- Wereldwijd kwamen naar schatting meer dan 6 op de 10 mensen tekort aan jodium, vitamine E, calcium en ijzer
- Kanttekening
- Alleen voeding: verrijkte producten en supplementen tellen niet mee, dus het kan afwijken van nationale peilingen
Uit de gepubliceerde gegevens van de studie: het geschatte aandeel mannen van 20 en ouder dat tekortkomt in Nederland, buurland Duitsland en Japan, voor de voedingsstoffen die in minstens één van de drie hoog scoren.
| Voedingsstof | Nederland | Duitsland | Japan |
|---|---|---|---|
| IJzer (zwak signaal bij mannen) | 81% | 88% | 87% |
| Vitamine C | 61% | 58% | 76% |
| Vitamine E | 55% | 82% | 43% |
| Foliumzuur | 40% | 97% | 82% |
| Vitamine B6 | 19% | 55% | 98% |
| Zink | 19% | 34% | 95% |
| Calcium | 15% | 13% | 72% |
| Magnesium | 5% | 46% | 98% |
Modelschattingen voor 2018 uit Passarelli e.a. (2024), mannen van 20 en ouder, leeftijdsgroepen gewogen naar bevolking. Vet: de top drie van het land (jodium, selenium en vitamine D buiten beschouwing; zie ‘Lees de cijfers met beleid’). België staat niet in de 70 landen die we uit de gegevens haalden.
- Vitamine C en E vormen de echte top. Van de 70 landen stond Nederland bij vitamine C in de middenmoot (36e) en bij vitamine E zelfs in de onderste helft (52e). Dat ze bovenaan staan, zegt vooral dat de rest relatief goed scoort. Vitamine C komt uit groente en fruit, vitamine E uit noten, zaden en plantaardige oliën.
- Calcium en magnesium scoren opvallend goed. Bij magnesium kwam Nederland als op een na laagste van de 70 landen uit, bij calcium als 66e. Zuivel en volkorenbrood zijn een waarschijnlijke verklaring, maar het model zegt dat niet zelf.
- IJzer staat bovenaan, maar telt minder zwaar. Het model legt de ijzerbehoefte voor mannen hoog (zie hieronder).
Japan als controle: wat een nationale peiling mat
Je kunt een model toetsen aan landen die de inname zelf meten. De Japanse nationale gezondheids- en voedingspeiling van 2019, naast de Japanse aanbevelingen van 2025 voor mannen:
| Voedingsstof | Mannen 20+, gemiddeld | Japanse aanbeveling, en het gat |
|---|---|---|
| Calcium | ongeveer 500 mg | 750–800 mg ongeveer 250–300 mg tekort |
| Magnesium | 270 mg | 330–380 mg ongeveer 60–110 mg tekort |
| Vitamine D | 7,9 µg | 9,0 µg (adequate inname) ongeveer 1 µg tekort |
| Zink | 9,2 mg | 9,0–9,5 mg gemiddeld ongeveer op niveau |
| IJzer | 8,3 mg | 6,5–7,5 mg gemiddeld gehaald |
Per dag. Japanse aanbevelingen verschillen per leeftijd en zijn niet gelijk aan Nederlandse of Amerikaanse waarden.
Bij magnesium zijn peiling en model het eens. Maar volgens de peiling zitten Japanse mannen voor zink op de aanbeveling, terwijl het model 95% tekort schat: de voedingsgegevens achter het model laten een veel lagere inname zien dan Japans eigen peiling. De zeer hoge modelcijfers voor magnesium, zink en vitamine B6 in Japan zijn dus waarschijnlijk overschat. Hetzelfde soort afwijking kan in elk land spelen, ook in Nederland; daarom zegt de volgorde meer dan de exacte cijfers.
Jongere mannen kwamen in de Japanse peiling vaker tekort
| Japanse mannen | Calcium | Magnesium | Vitamine D |
|---|---|---|---|
| 20–29 | 462 mg | 227 mg | 5,9 µg |
| 30–39 | 395 mg | 236 mg | 5,5 µg |
| 40–49 | 442 mg | 251 mg | 6,4 µg |
| 50–59 | 471 mg | 265 mg | 6,8 µg |
| 60–69 | 533 mg | 286 mg | 7,9 µg |
| 70–79 | 585 mg | 298 mg | 10,9 µg |
Gemiddeld per dag, Japanse nationale gezondheids- en voedingspeiling 2019 (tabel 1-2).
Dertigers haalden gemiddeld ongeveer de helft van de Japanse calciumaanbeveling, en twintigers en dertigers zaten meer dan 100 mg onder de magnesiumaanbeveling. De peiling zegt niet waarom, en een vergelijkbare uitsplitsing naar leeftijd voor Nederland hebben we hier niet. Jong zijn betekent niet dat je eetpatroon compleet is.
Hoe landen zich tot elkaar verhouden
De top drie tekorten bij mannen van 20 en ouder, uit dezelfde modelschattingen:
| Land | Top drie tekorten (hoogste eerst) |
|---|---|
| Nederland | IJzer, vitamine C, vitamine E |
| Duitsland | Foliumzuur, ijzer, vitamine E |
| Frankrijk | Foliumzuur, vitamine A, vitamine C |
| Verenigd Koninkrijk | Vitamine E, vitamine A, ijzer |
| Denemarken | Vitamine E, vitamine C, ijzer |
| Zweden | Vitamine E, ijzer, foliumzuur |
| Noorwegen | Foliumzuur, vitamine C, vitamine E |
| Spanje | Vitamine E, vitamine C, magnesium |
| Verenigde Staten | Vitamine E, vitamine C, magnesium |
| Japan | Vitamine B6, magnesium, zink |
Gepubliceerde gegevens van Passarelli e.a. (2024), schattingen voor 2018, mannen 20+, gewogen naar bevolking. Jodium, selenium en vitamine D buiten beschouwing.
- Vitamine E staat in bijna alle Europese landen in de tabel in de top drie, behalve in Frankrijk, en ook in de VS, maar niet in Japan.
- Foliumzuur is vooral een Duits en Noors-Frans punt; in Nederland schatte het model het tekort veel lager (40% tegenover 97% in Duitsland), al kan het verschil in voedingsgegevens tussen landen ook meespelen.
- Calcium scheidt Oost en West: in Japan kwam naar schatting ongeveer 7 op de 10 mannen tekort, in Nederland ongeveer 1,5 op de 10. Meer zuivel is een waarschijnlijke reden.
Voedingsstoffen waar mannen vaker tekortkomen
De studie vergeleek ook de geslachten. Binnen hetzelfde land en dezelfde leeftijdsgroep vergeleken, kwamen mannen vaker tekort dan de rest van de bevolking bij zeven voedingsstoffen:
- Magnesium
- Zink
- Vitamine C
- Vitamine A
- Vitamine B6
- Thiamine (vitamine B1)
- Niacine (vitamine B3)
Wereldwijd kwam naar schatting ongeveer 49% van de volwassen mannen tekort aan magnesium, tegenover 29% van de rest van de volwassen bevolking, en 56% aan zink tegenover 45%. Het model verklaart niet waarom, maar ook als Nederland gemiddeld goed scoort, zijn magnesium en zink het onthouden waard als je naar je eigen maaltijden kijkt.
Lees de cijfers met beleid
De landcijfers zijn modelschattingen op basis van alleen voeding. Verrijkte producten (zoals jodiumhoudend bakkerszout of vitamine D in halvarine) en supplementen vallen erbuiten, dus landen waar die gewoon zijn, zien er slechter uit dan ze zijn. Delen van de berekening lenen gegevens van vergelijkbare landen, en uitkomsten kunnen afwijken van de eigen peilingen van een land, zoals Japan laat zien. Lees ze als ‘welke voedingsstoffen in een land hoog staan’ en ‘welk land hoger zit’, niet als exacte percentages. Jodium en selenium lieten we weg omdat de gepubliceerde gegevens niet overeenkomen met de eigen totalen van het artikel, en vitamine D omdat het model geen rekening houdt met wat je huid in de zon aanmaakt. De ijzerbehoefte voor mannen is in het model hoog gezet, dus zie ijzer bij mannen als een zwak signaal.
Waarom het moderne eetpatroon tekortschiet
De voedingsstoffen bovenaan de Nederlandse lijst komen vooral uit producten die bij een patroon van brood met beleg, snacks en kant-en-klaarmaaltijden makkelijk wegvallen:
- Vitamine C: groente en fruit. Veel volwassenen halen de aanbevolen hoeveelheid groente en fruit niet.
- Vitamine E: noten, zaden en plantaardige oliën.
- IJzer: vlees, peulvruchten, volkoren producten en groene groenten; vitamine C uit dezelfde maaltijd helpt bij de opname van ijzer uit plantaardig eten.
- Magnesium: scoort in Nederland goed, maar alleen als het volkorenbrood blijft. Raffineren haalt het meeste uit granen: in de Japanse tabel bevat gekookte zilvervliesrijst ongeveer 7 keer zoveel magnesium als witte rijst.
Meer over magnesium in magnesiumtekort bij mannen, en over zon en vis in vitamine D-tekort bij mannen.
Wat je kunt eten
Makkelijke bronnen, allemaal gewoon in de supermarkt:
- Vitamine C: paprika, broccoli, spruitjes, kiwi, sinaasappel en aardbeien.
- Vitamine E: amandelen, zonnebloempitten, hazelnoten, pindakaas, en koken met plantaardige olie.
- IJzer: mager vlees, peulvruchten zoals linzen en kidneybonen, en volkorenbrood.
- Magnesium: pompoenpitten (ongeveer 156 mg per 28 g), amandelen (ongeveer 80 mg per 28 g), spinazie (ongeveer 78 mg per portie) en volkoren producten.
- Vitamine D: vette vis zoals zalm (ongeveer 14 µg per 85 g, bijna de Amerikaanse aanbeveling van 15 µg), haring en makreel, en verrijkte producten.
Een handje noten of zaden en een extra portie groente of fruit per dag dekt er meerdere tegelijk. Voeding waar in onderzoek een verband met erecties is bekeken, lees je in voeding en erecties.
Als je je dagelijkse maaltijden wilt checken
Landelijke gemiddelden vertellen niet welke voedingsstoffen in jouw maaltijden weinig voorkomen; dat zie je alleen als je het bijhoudt. Alles optellen is veel werk; maaltijden fotograferen en het patroon over een of twee weken bekijken, houd je makkelijker vol.
Schattingen op basis van een foto zijn grof, geen exacte hoeveelheden.
Wanneer naar de huisarts
Je eetpatroon aanpassen is iets voor mannen die zich goed voelen. Ga eerst naar de huisarts, in plaats van eten of supplementen te proberen, als:
- moeheid of weinig eetlust langer dan 2 weken aanhoudt, of je zonder reden afvalt: er kan iets anders dan voeding achter zitten.
- je hartkloppingen hebt of snel buiten adem bent, of mensen zeggen dat je bleek ziet: met een bloedtest kan bloedarmoede worden uitgesloten.
- bot- of rugpijn aanhoudt, of je iets brak bij een kleine val.
- je een supplement slikt en blijft last houden van misselijkheid, diarree of dorst: stop ermee en ga naar de huisarts.
- je bloed in je urine hebt, pijn bij het plassen, koorts, of erecties plotseling moeilijker gaan: ga naar de huisarts, die je zo nodig naar een uroloog verwijst.
Veelgestelde vragen
Van welke voedingsstoffen krijgen Nederlandse mannen het vaakst te weinig?
In modelschattingen uit een wereldwijde studie uit 2024 waren de top drie voor Nederlandse mannen ijzer, vitamine C en vitamine E (het ijzercijfer is voor mannen een zwak signaal). Dit zijn schattingen op basis van alleen voeding, geen metingen.
Eten Nederlandse mannen slechter dan Japanse?
Geen van beide komt er simpelweg beter uit. In dezelfde schattingen was een tekort aan calcium en magnesium in Japan veel gewoner dan in Nederland, terwijl vitamine C en vitamine E in Nederland hoger op de lijst stonden. Elk land heeft zijn eigen gaten.
Komen jongere mannen vaker tekort?
In de Japanse nationale voedingspeiling hadden mannen van 20 tot 49 de laagste gemiddelde inname van calcium, magnesium en vitamine D, en mannen van 60 en 70 de hoogste. De peiling verklaart niet waarom, en we hebben hier niet gecontroleerd of hetzelfde patroon in Nederland geldt.
Dekt een multivitamine alles af?
Het kan sommige gaten vullen, maar voor meerdere voedingsstoffen geldt een bovengrens, en wie verschillende producten combineert, gaat daar ongemerkt overheen. Kijk eerst welke voedingsstoffen in je maaltijden weinig voorkomen, en controleer de hoeveelheden als je een supplement gebruikt. Heb je een nierziekte of gebruik je medicijnen, vraag dan eerst je huisarts of apotheker.
Bronnen
- Passarelli S, Free CM, Shepon A, Beal T, Batis C, Golden CD. Global estimation of dietary micronutrient inadequacies: a modelling analysis. Lancet Glob Health. 2024;12(10):e1590-e1599. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39218000/
- Passarelli S, et al. Schattingen per land, leeftijd en geslacht (2018) uit de studie hierboven: de datarepository van de auteurs. github.com/cfree14/global_intake_inadequacies
- Harvard Gazette. Billions worldwide deficient in essential micronutrients. 29 augustus 2024. news.harvard.edu/gazette/story/2024/08/billions-worldwide-de
- Japans ministerie van Volksgezondheid, Arbeid en Welzijn. Nationale gezondheids- en voedingspeiling 2019, deel 1, tabel 1-2 (mannen, per leeftijdsgroep). In het Japans. www.mhlw.go.jp/content/000711006.pdf
- Health and Longevity Net (Japan Foundation for Aging and Health). Magnesium: functies en dagelijkse inname, volgens de Japanse voedingsnormen (2025). In het Japans. www.tyojyu.or.jp/net/kenkou-tyoju/eiyouso/mineral-mg.html
- NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals. In het Engels. ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional/
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D: Fact Sheet for Health Professionals. In het Engels. ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
